Արի՛ տեսնենք՝ ուր են տանում մեզ ճանապարհները․․․

Պատմում է Ալինա Ալավերդյանը

Բարև: Երևի դու էլ ես հիմա նստած տանը ու դժգոհում, որ չես կարող անգամ հանգիստ դուրս գալ տանից, էլ չասեմ նաև երկրից: Դժվար է մեզ նման ազատություն ու նոր արկածներ սիրողին նստել 4 պատի մեջ, չզբոսնել, չճամփորդել, չհանդիպել ընկերներին: Բայց մի տխրի, լա՞վ: Կուզե՞ս, արի միասին «վիրտուալ» ճամփորդենք:

-Այդ ինչպե՞ս:

-Հիմա կպատմեմ, մի փոքր էլ կփորձեմ իմ աչքերով կամ թե հոգուս բառերով ներկայացնել ինչ-որ վայրի մասին, ապա կարող ես նայել նկարները: Ընթացքում կարող ես փակել աչքերդ ու պատկերացնել: Պետք է օգնես: Ուղղակի զարգացրու երևակայությունդ ու մեզ մոտ հաստատ ամեն ինչ կստացվի:
Արի տեսնենք ուր են տանում մեզ ճանապարհները: Հիմա պատկերացրու մեր Հայաստանի՝ տեղ-տեղ քարքարոտ, տեղ-տեղ հարթ ճանապարհները: Բավականին հեռվացել ենք տանից: Չէ, մի մտածի, սահմանից չենք անցնի, փակ է, չեն թողի: Ուզում եմ խոսել մեր իսկ երկրի, ըստ իս ամենագեղեցիկ վայրերից մեկի մասին: Նայի շուրջդ: Մեքենան ընթանում է արագ, թե դանդաղ, նայած ինչպես ես սիրում: Այսօր ամեն ինչ լինելու է այնպես, ինչպե դու ուզես:

Նայի պատուհանից, կարող ես միացնել երգը ականջակալներով: Ես չեմ պատկերացնում թեկուզ 2 մետր ճանապարհ առանց դրանց: Նման ե՞նք:) Նայի, նայի: Ի՜նչ գեղեցիկ է չէ՞ բնությունը: Հատկապես հիմա, գարնանը, երբ ծառերի բողբոջները նոր շուք են հաղորդել նրանց: Անցանք Արարատի մարզը, նկատեցիր, որ Վայոց Ձորի մարզն էլ ենք անցնում: Չկռահեցի՞ր, չէ, Ջերմուկ չէ, մի ուրիշ անգամ կգնանք:), քիչ է մնում, նայիր՝ ահա սա էլ մեր Սյունիքի մարզը: Կռահում ե՞ս, ուր ենք գնում:


Սյունիքի մարզի Տաթև գյուղի հարավում` Որոտան գետի վտակի ձորի աջափնյա եզերքին էլ մեր միջնադարյան վանական համալիրն է` Տաթևի վանքը: Կառուցել են 9րդ դարում, իսկ 2008թվականին ստեղծվել է «Տաթևի վերածնունդ» հիմնադրամը: Նպատակն է Տաթևի վանական համալիրի վերականգնումը: Ամեն ինչ արվում է քո համար, մեզ համար, և ինչու չէ նաև Հայաստան եկող զբոսաշրջիկների համար: Միշտ հետաքրքիր են եղել հին կառույցները, բայց, երբ կողքդ բաց ու անծայրածիր լեռներն են, ուշադրությունդ ակամա շեղվում է:Սարերը «կանչում են»: Կանգնել ծայրին ու քեզ ազատ զգալ: Մենք ազատ ենք ու երջանիկ:


Բայց…
Անկեղծ ասած այդքան հիացած չեմ հենց վանքով, ինչքան մինչ այն հասնելու ճանապարհով: Ճոպանուղին կապում է Հալիձորը և Տաթևի վանքը: Ի դեպ գիտեի՞ր, որ «Տաթևեր» ճոպանուղին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում ՝ որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղի, որը շարժվում է առանց կանգառի: Ու դու հիմա գտնվում եմ այդ ճոպանուղու «խցի» մեջ: Հա ի՞նչ անենք, որ երևակայությամբ: Երբևէ զգացել ե՞ս թե 12 րոպեն ինչպես է 5 րոպեում լրանում:

Կզգաս: «Խցում» պատմում են վանքի մասին: Հա, լավ, չէ, չեն պատմում: Լռության մեջ վայելի բնությունը: Հետաքրքրելու դեպքում համացանցում կկարդաս: Նայում ու չես «կշտանում» անբացատրելի գեղեցիկ բնությունից, Սատանի կամուրջը հաստատ չես կարող չնկատել կամ «Տաթևի Մեծ Անապատը»: Միայն հիանալ կարելի է: Վերևից, ճոպանուղով գնալիս, դու քեզ զգում ես էդ ամենի տերը, ու կարծես քեզ վրա պարտք դրված լինի հետևել ու մաքուր պահել էդ ամենը, որովհետև էնքան գեղեցիկա, որ ափսոս կլինի ուղղակի էդ ամենը կորցնել: Պետք է բոլորը գիտակցեն ու հասկանան, որ իրենցից է կախված էդ բնության հետագա կյանքը:


Սատանի կամուրջը այդքան էլ հեռու չէ: Դա էլ մի ուրիշ արվեստի տեսակ է: Ջուր, ջուր ու էլի ջուր: Ջգտում կարծես դարձաձ լինի: Եթե փորձություններ ես փնտրում, հաստատ հայտնվել ես ճիշտ վայրում: Մի խոսքով խոսքերը անզոր են: Կտեսնես նկարներում:


Ես հասկացա, որ չկարողացա ամբողջովին նկարագրել էն ինչ տեսել ու զգացել եմ: Դրա համար, եթե չեք եղել այնտեղ, հաստատ արժի գնալ: Փոքրուց շատ էի լսում «Տաթևի վանքի» և ճոպանուղու մասին: Էնքան ոգևորությամբ են միշտ պատմել, որ ցանկությունս մեծ էր տեսնելու: Ու լավ է, որ հաջողվեց: Այսօր ես կրկին հասա դեպի ճոպանուղի, թեկուզ միայն վիրտուալ կամ ամենը վերհիշելով: Շնորհակալ եմ ընկերակցելու համար: Հուսով եմ տպավորված ես ու ինձ պես գոնե մի փոքր ոգևորված: 

 

No Comments Աշխարհի շուրջ

Սյունյաց աշխարհի գանձերը․ weekends.am-ը Սյունիքում

Ինչպես գիտեք, weekends.am-ը ուղևորվել էր Սյունիք՝ Սյունյաց աշխարհի գեղատեսիլ վայրերը ձեզ ներկայացնելու համար։ Այս ճանապարհորդության ընթացքում մեզ համար ամենատպավորիչ վայրերից մեկը Տաթևի վանական համալիրն էր։ Այն  IX դարի պատմական հուշարձան է, Հայաստանի հնագույն հոգևոր կենտրոններից, ինչպես նաև միջնադարյան Հայաստանի ամենամեծ համալսարանն էր: Վանքը գտնվում է Սյունիքի մարզի Տաթև գյուղի հարավում։

Մենք մեր արկածներով լեցուն և <<դժվարին>> ուղին սկսեցինք վաղ առավոտյան և արդեն կեսօրին մոտ վանական համալիրում էինք։ Ինչպես և սպասում էինք, բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ, օտարերկրացիներ․․․հատկապես ամռանը այստեղ շատ մարդաշատ է լինում։

Այստեղ մինչ համալիրի տարածք մտնելը կտեսնեք փոքիկ վաճառքի կետեր,   հուշանվերների սեղանիկներ  և այս վարդագույն մեքենան, որում կարող եք լուսանկարվել․․․իսկ հետո մուտք եք գործում համալիրի տարածք, և ներաշխարհը փոխվում է․․․

Անասելի վեհությամբ վանքը և նրա՝ բարձունքից  բացվող անծայրածիր կանաչը․․․

Զբոսաշրջիկների մեծ մասը վանական համալիր բարձանում է  Տաթևի թևեր ճոպանուղիով /2010 թվականին շահագործման է հանձնվել աշխարհի ամենաերկար Տաթևի թևեր ճոպանուղին (5.5 կմ), որը նպաստում է տարածաշրջանի զբոսաշրջության զարգացմանը/։  «Տաթևեր» ճոպանուղին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղի, որը շարժվում է առանց կանգառի:

Ճոպանուղիով վանք հասնելը յուրահատուկ հմայք է հաղորդում համալիրին, շունչդ պահած վայելում ես բարձունքից բացվող գեղեցիկ տեսարանը, և թվում է՝ վերջ, այլևս ոչինչ չի կարող քեզ զարմացնել, բայց ոչ, հասնում ես համալիր, և մի նոր զգացողություններ, դարերի շունչը ասես զգում ես մաշկիդ վրա, և պատմության ծանր հետքերը ակնթարթի նման անցնում են առջևովդ, որին հաջորդում է հպարտության զգացումը, որ չնայած բազմաթիվ փորձություններին՝ վանքը պահպանվել է։

1931 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով եկեղեցական համալիրը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել էր, գետնին էին հավասարվել Տաթևի համալսարանը, հողով ծածկվել վանքի մուտքը։ 1974-1998 թվականներին վանական համալիրի մեծ մասը վերականգնվել է. կիսակառույց են շարունակում մնալ զանգակատունը և հարակից մի քանի կառույցներ, այդ թվում՝ պարիսպների մի մասը։

Զարմանալի է, բայց բակի կենտրոնում Xդ. սկզբին կառուցված  ճոճվող հուշասյունը («Գավազան») միակ կառույցն է, որը բազմաթիվ երկրաշարժներից պահպանվել է անխաթար՝ վկայելով հայ ճարտարապետների կառուցողական մեծ հմտության մասին:

Համաձայն Վանքի անվան ծագման մասին  լեգենդներից մեկի, երբ վանքը կառուցող վարպետը ավարտել է իր աշխատանքը, նա խնդրել է Աստծուն իրեն թևեր տալ, որպեսզի նա  երկնքից տեսնի այս գեղեցկությունը:  Աստված  լսել է նրան   և կատարել նրա խնդրանքը:  Վարպետը թռել, գնացել է անհայտ ուղղությամբ։ Բանվորներն առանց վարպետի չեն կարողացել հանել վանքի փայտյա սկալաները։ Ժամանակ անց, լսելով, որ նա Պոլսում է գտնվում, վանքի շրջակայքի բնակիչները մարդ են ուղարկել վարպետի մոտ և խնդրել, որ նա գա,  հանի վանքի սկալաները։ Սակայն վարպետը չի  վերադարձել։ Նա միայն հայտնել է հանելու  եղանակը։  Վարպետի ասած խոսքից «Հոգին սուրբ տա թև» վանքը կոչվում է Տաթև։

«Տաթև» նշանակում է «Տուր թևեր»:

Այսօր Տաթևի թևեր ճոպանուղու օգնությամբ մեզնից յուրաքանչյուրը ունի հնարավորություն վայելելու վանքի գեղեցկությունը с высоты птичьего полета. 

No Comments Աշխարհի շուրջՃամփորդական օրագիր
error: Նյութը ձեռք բերելու համար դիմեք հեղինակին